Feedback geven aan je partner

Feedback geven aan je partner werkt als je het klein, concreet en op een rustig moment doet. Je benoemt één gedrag, vertelt wat het met jou doet en zegt wat je graag anders ziet. Je laat de persoon zelf erbuiten. Dat is het verschil tussen feedback en kritiek. 'Je hebt de vuilnis niet buitengezet' gaat over een handeling. 'Je bent lui' gaat over wie iemand is, en daar kan niemand iets mee.

Wat is het verschil tussen feedback en kritiek?

Relatieonderzoeker John Gottman beschrijft vier gedragingen die een relatie ondermijnen: kritiek, minachting, defensiviteit en stonewalling. Kritiek lokt de andere drie makkelijk uit. Wie zich als persoon aangevallen voelt, gaat zich verdedigen of klapt dicht.

Feedback richt zich op gedrag dat je partner kan veranderen. Je herkent kritiek aan woorden als altijd, nooit en typisch, en aan zinnen die met jij beginnen. Feedback begint bij jezelf en bij één situatie. 'Jij denkt nooit aan mij' wordt dan: 'Ik vond het jammer dat je vrijdag niet belde toen je later was.'

Wanneer breng je iets ter sprake?

Het moment bepaalt voor een groot deel hoe je boodschap aankomt. Kies geen moment waarop een van jullie moe is, haast heeft of net binnen is. Ook midden in een ruzie is feedback zinloos, want dan klinkt alles als een aanval. Vraag liever eerst toestemming: 'Ik wil iets met je bespreken wat me dwarszit. Komt het nu uit?' Zegt je partner nee, spreek dan een ander tijdstip af voor dezelfde dag of de dag erna.

Wacht ook niet te lang. Wie drie weken iets opspaart, komt met een hele lijst. Eén punt per gesprek is genoeg.

Feedback geven aan je partner in vier stappen

1. Begin zacht. Open met iets wat klopt en wat je waardeert, of zeg gewoon dat je het lastig vindt om erover te beginnen.
2. Beschrijf het gedrag. Noem wat je zag of hoorde, zonder uitleg over de bedoeling van je partner. 'De laatste drie keer dat mijn ouders kwamen, zat je boven te werken.'
3. Vertel het effect. 'Ik voelde me er alleen voor staan en ik schaamde me een beetje tegenover hen.'
4. Doe een verzoek. Zeg wat je wel wilt, zo concreet dat je partner er ja of nee op kan zeggen. 'Wil je er de volgende keer het eerste uur bij zijn?'

Vraag daarna hoe je partner het ziet en luister naar het antwoord. Misschien is er een reden die je niet kende.

Voorbeelden van zinnen die wel en niet werken

• Niet: 'Je luistert nooit.' Wel: 'Ik was halverwege mijn verhaal toen je je telefoon pakte. Ik wil het graag afmaken.'
• Niet: 'Jij geeft veel te veel uit.' Wel: 'Ik schrok van het bedrag op de rekening. Kunnen we samen naar de uitgaven kijken?'
• Niet: 'Je doet altijd zo kil tegen mijn vrienden.' Wel: 'Ik zag dat je zaterdag weinig zei. Wat was er aan de hand?'
• Niet: 'Laat maar, ik doe het zelf wel.' Wel: 'Ik heb hulp nodig met de was. Kun jij die vanavond opvouwen?'

De tweede versie is steeds langer. Dat is geen toeval. Een zorgvuldige zin kost meer woorden dan een verwijt.

Wat doe je als je partner boos of gekwetst reageert?

Ook zorgvuldige feedback kan pijn doen. Blijf dan bij je punt, maar geef ruimte aan de reactie. 'Ik zie dat het je raakt. Dat was niet mijn bedoeling. Ik vind het wel belangrijk dat je het weet.' Ga niet in op een tegenverwijt. Zeg dat je daar graag een andere keer over praat en keer terug naar je verzoek.

Kijk ook naar de verhouding. Als je partner vooral van je hoort wat er niet goed gaat, wordt elk gesprek zwaar. Benoem daarom ook wat je wel fijn vindt, los van het moment waarop je iets wilt aankaarten. Een opmerking als 'Fijn dat je vanochtend de kinderen hebt weggebracht' maakt het makkelijker om later iets lastigs te zeggen.